Menu Sluiten

AI in het onderwijs

Artificiële intelligentie (AI) zorgt voor een onzekere toekomst. Er zouden banen verloren gaan: heel veel banen. Echte doemdenkers gaan zelfs een stap verder. Een alwetende AI zal in de toekomst de mens domineren. Wat van deze schrikbeelden ook waar is: hoe bereiden we kinderen in het onderwijs voor op deze nieuwe technologie? Ik onderzocht of ik de meest vermaarde AI van het moment – ChatGPT – al kon inzetten voor mijn onderwijsdoeleinden.

Blogger Fred Smid is meester van groep 7 op een basisschool en maatschappijhistoricus.

Nieuwe technologie in het algemeen – en AI in het bijzonder – oefenen vanzelf en onvermijdelijk invloed uit op het onderwijs. Dat zit zo. Enerzijds maakt het onderwijs gebruik van nieuwe technologie. Zo hangt er bijna nergens meer een ouderwets krijtbord, is veel huiswerk digitaal en gaat de meeste instructie met een digibord. Anderzijds maken onderwijzers hun leerlingen wegwijs in de technologie. Zo introduceerde men in de jaren ’90 het vak informatica. Hiermee leerden leerlingen dan over de laatste computerprogramma’s.

ChatGPT in het onderwijs

Nieuwe technologie is vaak gericht op het sneller uitvoeren van taken. Wat dat betreft kan het onderwijs best een snufje AI gebruiken. Leraren vergaderen veel en maken dan wat documentjes. Zo zijn er op veel basisscholen leerteams; een groep collega’s dat zich buigt over een organisatorisch aspect. Ikzelf zit momenteel in het leerteam Public Relations. Wij bedenken een PR-plan voor de school. Ik vroeg ChatGPT om een opzet voor zo’n plan. Het kostte ChatGPT zo’n 3 seconden. Inderdaad. Efficiënter dan onderwijzers die opnieuw het PR-wiel uitvinden.

ChatGPT biedt ook ideeën en suggesties voor groepsactiviteiten. Zo vroeg ik naar groepsactiviteiten voor groep 7 die de groepsdynamiek positief beïnvloeden. Het gaf me een keurig lijstje met suggesties, variërend van touwtrekken tot een groepsdebat. Geenszins dingen die ik zelf niet kon bedenken. Een aantal vond ik een beetje suf en voor de hand liggend, zoals “samen lunchen”. Echt revolutionair is dat niet. De activiteiten kwamen aardig overeen met wat ik zelf in mijn hoofd had zitten. Handig niettemin.

WIST JE DAT? Collega’s dit soort lijstjes en overzichten soms ergens anders vandaan plukken? ChatGPT kost wellicht minder tijd en is eerlijk gezegd hoogstaander dan de gemiddelde activiteit van Juf Meike.

Leesteksten laten publiceren

Kunnen leraren ChatGPT gebruiken voor het maken van leesteksten? Ik vroeg ChatGPT; “Schrijf een tekst begrijpend lezen over Julius Caesar voor kinderen van 12 jaar.” Zowel qua toon als inhoud, publiceerde de bekendste AI van dit moment een op het oog degelijke tekst. Handig als je snel een papieren leesmap wilt maken voor een leerling die extra moet oefenen en interesse heeft in Rome. Wel zaten er ook opmerkelijke foutjes in. Ik plak hieronder ter illustratie een alinea:

Helaas eindigde het leven van Caesar tragisch. Op 15 maart 44 voor Christus werd hij vermoord door een groep senatoren, waaronder zijn vriend Brutus. Dit staat bekend als de ‘Iden van Maart,’ een donkere dag in de geschiedenis van Rome.

Bron: ChatGPT

ChatGPT presenteert de moord op Caesar met veel bombarie. Het noemt de moord een donkere dag, wat partijdigheid met kamp Julius insinueert. En dat niet alleen. ChatGPT slaat de plank mis met de Iden van Maart. Ten eerste wordt in de meeste bronnen gesproken over de Idus van maart, wat in die zin dus beter zou zijn. Ten tweede betekent Idus van Maart zoveel als 15 maart. Het refereert aan de datum waarop de moord op Caesar plaatsvond, niet naar de gebeurtenis zelf. Subtiele misinformatie dus.

Ook was opmerkelijk dat mijn artificiële vriend Caesars laatste woorden onvermeld liet: ‘Ook gij, mijn zoon?’ Hoewel eerlijkheid gebiedt te zeggen: er is discussie over of Caesar eigenlijk niet zei: ‘Ik zie je in de hel, snotaap’. Mogelijk wil ChatGPT geen niet onomstotelijk bewezen feiten verspreiden? Laten we het hopen.

Ook andere leesteksten die ik AI liet genereren bleken niet zo interessant. Zo liet ik ChatGPT een leestekst schrijven over dieren die superhelden zijn. Helaas bleef de tekst echt heel beperkt en saai. Voor fictie en romans hoeven we ChatGPT momenteel niet te vragen. Zo liet hij een supereend vliegen door de lucht en in de volgende zin een slang ontmoeten. Die kruipen toch op de grond? Waarlijk literair talent kan ik het niet noemen. Ik liet de verhalen over superdieren aan twee leerlingen lezen. Ze vonden het allebei oninteressant.

Samenvattend: je kunt ChatGPT in het onderwijs inzetten voor documenten en leesbladen, als je tijd wilt besparen en snel iets nodig hebt. Maar wie de huidige generatie AI wil inzetten voor het ontwerp van onderwijsactiviteiten doet er verstandig aan het geheel grondig te redigeren.

Werkbladen rekenen en taal

Ook voor werk- en oefenbladen geldt: ChatGPT creëert snel, maar de mens moet toch echt even redactie voeren. Ik vroeg ChatGPT om een rekenwerkblad met breukensommen voor kinderen van 12 jaar. Het kon wel al hele basale en nuttige werkbladen uitwerken. Zoals hieronder opgave 4. Deze sommen kan je direct gebruiken in een weektaak of iets dergelijks.

Opgave 4: Schrijf de breuk als een gemengd getal.

  • 3/2 = ___
  • 7/3 = ___
  • 5/4 = ___
  • 8/3 = ___
  • 9/5 = ___
  • 11/4 = ___
ChatGPT

Toch staan ook hier af en toe foutjes en onvolledigheden tussen. Neem opgave 3 hieronder.

Opgave 3: Vergelijk de breuken. Zet een kruisje bij de juiste bewering.

  • 1/2 ___ 1/3
  • 3/4 ___ 2/4
  • 2/5 ___ 3/5
  • 4/6 ___ 2/3
  • 1/4 ___ 3/8
  • 5/8 ___ 5/9
Bron: ChatGPT

Samenvattend: Ook wat werkbladen betreft is ChatGPT (nog) niet waar het zijn moet, wil je zonder al te veel redactiewerk leerlingen aan het werk zetten. Niettemin blijft het de moeite waard eens te kijken wat het allemaal kan doen voor leraren. Alleen blijf vooral zelf erg goed nadenken.

Kinderen leren omgaan met AI

AI zoals ChatGPT inzetten voor een efficiënte onderwijsorganisatie één ding. Leerlingen met AI leren omgaan? Dat ligt complexer. Een bottleneck betreft de uitvoering. Je bent voor de lessen over AI afhankelijk van leraren. Leraren. Toch veelal oude mannetjes en vrouwtjes. Onder wie verstokte digibeten die de nieuwste technologie moeten uitleggen aan kinderen. Het is een beetje de wereld op zijn kop. Meestal hebben de leerkrachten zélf hun eigentijdse technologie nauwelijks onder controle en dan staat er in het moderne tijdperk weer een volgende uitvinding op de stoep.

Digitaal onderwijs. O wee. In de jaren ’90 kregen kinderen met informatica les in MS-DOS. Voor wie dit besturingssysteem nog kent… inderdaad. Voltooid verleden tijd. Niet dat het verkeerd is dat kinderen meekrijgen wat de actuele stand van zaken is op ICT-gebied. Maar technologische ontwikkelingen wisselen elkaar in moordend tempo af en zo digitaal vaardig zijn leraren niet. Zeker niet in deze tijd van vergrijzing. Het moraal van dit verhaal is dat onderwijzers meestal achter de technologie aanhobbelen in plaats van andersom.

AI-onderwijs?

Als je onderwijs definieert als kennisoverdracht, dan kunnen onderwijzers vooral iets onderwijzen over hun bekende zaken. Iets wat ze zelf hebben beproefd, eigengemaakt of doorleefd. AI is voor onderwijzers evengoed onontgonnen terrein, waarover ze weinig zinvols kunnen overdragen. Er valt heel wat voor te zeggen, dat onderwijs weinig aandacht schenkt aan ICT-vaardigheden in het algemeen en AI in het bijzonder. Wat leren kinderen er precies van om hiermee te werken, wat ze thuis niet meekrijgen?

Dat is iets anders dan kinderen nooit eens met computers of technologie aan de slag zetten. Ook mediawijsheid is een discussie apart. Je kunt opdrachten verzinnen waarin leerlingen met behulp van computerprogramma’s campagnes ontwerpen, fenomenen beschrijven of onderzoeken, video’s en gifjes monteren, muziek componeren, online teksten lezen, games programmeren en ga zo maar door. Dat is iets anders dan gericht ICT-les geven. Besteed lestijd zinvol aan activiteiten die kennisopbouw en kwalificatie van leerlingen bevorderen. ICT-vaardigheid en omgaan met AI – of de juiste vragen kunnen stellen aan AI – volgt uit dat opgebouwde kennisassortiment.

Om die reden blijf ik mij in mijn klas focussen op datgene wat ik wél ken: het leven waarin ik – dankzij gedegen onderwijs – tegenwoordig kritisch kan nadenken over de mij aangereikte informatie. Ook – of zelfs juist – als die informatie afkomstig is van AI. Want wat de toekomst van AI brengt, weet ik niet. Al wel bekend is dat ChatGPT borduurt met menselijke kennis. Dat het daardoor fouten maakt is evident. Verder zal de aangereikte informatie gekleurd zijn door de gevestigde orde. Zo lijkt het voor de hand liggend dat AI de heersende machten bedient. De informatie die consumenten te zien krijgen, is gefilterd en dient met aan argwaan grenzende scepsis worden bezien.

In tijden van grote afhankelijkheid en wie weet ooit werelddominantie door AI is het beter het zekere voor het onzekere te nemen, door ervoor te zorgen dat onze jeugd alle klassieke en traditionele basisvaardigheden zélf leert beheersen. Wat ze dan later allemaal uitbesteden aan AI, moeten ze zelf maar lekker bekokstoven.

Ik blog wekelijks over de uitdagingen en strubbelingen in modern onderwijs. Dat doe ik vanuit mijn praktijkervaring als onderwijzer. Ik hou van mijn volgers op X (voorheen Twitter) en lezers die (kort) reageren onderaan een bericht. Maar vooral haal ik genoegdoening uit het delen van mijn ideeën. Hopelijk vind je er iets van!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Cookie voorwaarden

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten